JAK PRZEŻYĆ UPAŁY

Wysoka temperatura wpływa na ośrodkowy układ nerwowy, pogarszając nasz stan psychiczny. Jesteśmy leniwi, senni, stajemy się podenerwowani, niespokojni. Mamy trudności z koncentracją, częściej popełniamy błędy. Na nasze samopoczucie psychiczne największy wpływ mają jednak zmiany klimatyczne: przechodzenie frontów atmosferycznych, wahania ciśnień i nagłe ochłodzenia lub ocieplenia - uważa prof. Janusz Rybakowski z Katedry Psychiatrii AM w Poznaniu. W takie dni wzrasta liczba samobójstw.

Kaprysy pogody są niebezpieczne przede wszystkim dla chorych na serce. Gwałtowne zmiany temperatury i ciśnienia powodują nagłe zwężenie się naczyń krwionośnych. Może wówczas dojść do niedokrwienia mózgu i utraty przytomności. - Pod wpływem wysokiej temperatury rozszerzają się naczynia krwionośne przy skórze, co zmniejsza ciśnienie i zwiększa zapotrzebowanie serca na tlen. Wszyscy z dolegliwościami kardiologicznymi powinni zatem dużo odpoczywać, nie zmuszać serca do wysiłku, przebywać w chłodnych pomieszczeniach, a z domu wychodzić wyłącznie wcześnie rano lub późnym wieczorem - radzi prof. Bogumił Halawa, kierownik Katedry Kardiologii AM we Wrocławiu.

Osoby po zawałach i cierpiące na chorobę niedokrwienną serca muszą wypijać przynajmniej dwa litry płynów więcej niż zwykle. Lekarze zalecają napoje z dużą ilością mikroelementów, przede wszystkim magnezu i potasu. Pierwiastki te poprawiają kurczliwość serca i zapobiegają zaburzeniom jego rytmu. Pacjenci z niewydolnością krążenia i z nadciśnieniem tętniczym nie mogą natomiast wypijać dodatkowo więcej niż pół litra płynów. Jeżeli w ciągu tygodnia przytyją 1,5 kg, muszą bardziej ograniczyć picie. Powinni natomiast zwiększać wilgotność pomieszczeń, w których przebywają, przez włączanie nawilżaczy lub wieszanie mokrych prześcieradeł i ręczników. - Przy niedociśnieniu tętniczym zalecamy zwiększenie ilości płynów. Najlepsza jest woda posolona lub mineralna z dużą zawartością soli. Wskazane jest spożywanie bardziej słonych pokarmów - mówi prof. Halawa.

- W czasie upałów zwiększa się we krwi stężenie cukru, który wiąże wodę, utrudnia jej wydalanie i ochładzanie organizmu. Cukrzycy muszą pić napoje bez cukru przez cały dzień, nawet wówczas, gdy nie odczuwają pragnienia. Powinni także ograniczyć wychodzenie z domu - radzi dr Grażyna Cieślak, kierownik Poradni Diabetologicznej w Krakowie.

Zanieczyszczone i suche powietrze jest szczególnie niebezpieczne dla astmatyków. Duszność, suchy kaszel, chrząkanie, wyraźne trudności oddechowe czy zmęczenie już po niewielkim wysiłku to objawy, które powinny skłonić do wizyty u lekarza, gdyż atak astmy może się nasilić -ostrzegają lekarze.

Naukowcy nie mają wątpliwości, że groźne dla skóry są zarówno promienie UVA, jak i UVB. Te pierwsze docierają do skóry właściwej. Efekt ich działania można dostrzec zazwyczaj po latach. Promienie te wywołują alergie słoneczne. Przyśpieszają starzenie się skóry, niszcząc strukturę włókien kolagenu i elastyny. Promienie UVB, które wchłaniane są w całości przez naskórek, wywołują zaczerwienienie i oparzenia skóry widoczne kilka godzin po opalaniu. Oba rodzaje promieniowania uszkadzają DNA. Konsekwencją jest przekazanie komórkom potomnym wady genetycznej, co może prowadzić do powstania nowotworów, przede wszystkim oczu i skóry.

W słoneczne dni łatwo dochodzi do zapalenia spojówek. Skarżymy się wówczas na łzawienie, światłowstręt, uczucie ciała obcego, zaczerwienienie i obrzęk spojówek. Komórki źrenicy, która zwęża się, redukując ilość światła docierającą do oczu, zaczynają gorzej pracować. - Po wielokrotnych ekspozycjach na słońce może dojść do powstania nowotworów oczu, ślepoty, a nawet śmierci - ostrzegają specjaliści na łamach “New Scientist". Promienie ultrafioletowe niszczą też soczewkę. Budujące ją białka odnawiają się powoli, co sprzyja kumulacji uszkodzeń. Z czasem dochodzi do jej zmętnienia. Powstająca wówczas zaćma jest uważana za najczęstszą przyczynę ślepoty. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że co roku 3 min zdiagnozowanych przypadków katarakty (na 5 min wszystkich nowych chorych z zaćmą) było wywołanych promieniami UV Naukowcy obawiają się, iż przewidywana dziesięcioprocentowa redukcja warstwy ozonowej może spowodować dodatkowo 1,75 min zachorowań na zaćmę każdego roku. Jedyną skuteczną ochroną oczu są odpowiednie okulary. Powinny być pokryte filtrem UV zatrzymującym szkodliwe promienie. Komfort widzenia poprawia również antyrefleks. Jest to rodzaj powłoki, którą można pokryć zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną powierzchnię soczewki. Likwiduje ona odbicia świetlne i zatrzymuje 99 proc. promieniowania UV

Na skórze poddanej silnemu promieniowaniu słonecznemu mogą się rozwinąć nowotwory. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że liczba chorych na te schorzenia wzrasta o 5-10 proc. rocznie. Każdego roku do onkologów trafia 2,2 mln nowych pacjentów. W Polsce lekarze co roku diagnozują 6 tyś. zachorowań, w tym 2 tyś. na najgroźniejszego czemiaka złośliwego. W Wielkiej Brytanii czemiaki są drugą pod względem liczby zachorowań odmianą nowotworów diagnozowaną u kobiet w wieku od 20. do 34. roku życia. W ubiegłym roku interwencji medycznej wymagało ponad 40 tyś. Brytyjczyków. - Wystarczy dziesięć lat, by ich liczba się podwoiła - alarmują onkolodzy.

Najczęściej występującym nowotworem skóry jest rak. Zazwyczaj chorują ludzie w podeszłym wieku, choć zdarza się też u osób poniżej 40. roku życia. Umiejscawia się na odsłoniętych częściach ciała - na twarzy i rękach. Łatwo można go więc zauważyć. Nowotwór ten rozwija się powoli, nawet przez kilka lat. Zwykle występuje w postaci zgrubienia, guzka lub owrzodzenia. Rak skóry wcześnie wykryty i prawidłowo leczony nie stanowi zagrożenia dla życia.

Najniebezpieczniejszym nowotworem skóry jest czemiak złośliwy. U mężczyzn występuje zazwyczaj na plecach, u kobiet - na łydkach. Jedynym sposobem leczenia jest operacja. Układ odpornościowy chorego potrafi rozpoznać komórki tego nowotworu, ale z nie wyjaśnionych na razie przyczyn nie umie ich zniszczyć. Naukowcy pracują nad szczepionką na czemiaka. Jej produkcja polegałaby na pobraniu od pacjenta komórek nowotworowych. Następnie wprowadzono by do nich gen, dzięki któremu układ odpornościowy nie tylko rozpozna chore komórki, lecz także zacznie je niszczyć. Tak przygotowaną szczepionkę wstrzyknie się choremu. Wyniki badań prowadzonych na myszach wykazały, że po podaniu szczepionki u 70 proc. zwierząt nowotwór znika bez śladu.